Türkiye’de İş Kazaları: Önlemlerin Göz Ardı Edilmesinin Ağır Bedeli
Türkiye’de her yıl trafik kazalarının ardından en çok can ve mal kaybına neden olan iş kazaları, ülke ekonomisi için ciddi bir yük oluşturuyor. Yapılan analizlere göre, bu kazaların yıllık maliyeti 10 milyar doları aşmış durumda. Aydın’da iş sağlığı ve güvenliği alanında öncü firmalardan Polat OSGB’nin Sorumlu Müdürü ve İş Güvenliği Uzmanı Emin Tükel, sorunun temelinde yatan en önemli faktörün, alınan tedbirlerin gereksiz veya maliyetli görülmesi olduğunu vurguluyor.
6331 Sayılı Kanun ve Yeterli Farkındalık
30 Haziran 2012 tarihinde yürürlüğe giren ve 2025 itibarıyla tüm iş yerlerini kapsayan 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun üzerinden yaklaşık 13 yıl geçti. Bu süreçte pek çok tartışma yaşansa da, iş güvenliğinin ne denli kritik bir konu olduğu ve alınan önlemlerin bir maliyet değil, geleceğe yapılan bir yatırım olduğu gerçeği daha net ortaya kondu. İstatistikler, geçmişte meydana gelen iş kazalarının neredeyse tamamının insan kaynaklı ihmaller ve eksik tedbirlerden kaynaklandığını gösteriyor. Avrupa ülkeleri arasında iş kazalarında üst sıralarda yer alan Türkiye’de, bu kazaların ekonomiye getirdiği yükün yaklaşık 10 milyar doları bulması, alınmayan önlemlerin bedelini gözler önüne seriyor. Tükel, bu maliyetin sadece %25’inin önleyici tedbirlere harcanması durumunda, yaşanacak acıların yanı sıra ekonomiye 7.5 milyar dolarlık bir katkı sağlanabileceğini belirtiyor.
‘Bana Bir Şey Olmaz’ Tuzağı: Farkındalık Eksikliği ve Basit Tedbirlerin Önemi
İş Güvenliği Uzmanı Emin Tükel, karşılaştıkları en büyük sorunun ‘farkındalık eksikliği’ olduğunu dile getiriyor. İşverenlerin İSG hizmetlerini bir maliyet kalemi olarak görme eğiliminde olduğunu belirten Tükel, oysa alınmayan her önlemin, ileride çok daha büyük maliyetlere ve telafisi imkansız sonuçlara yol açtığını vurguluyor. Tehlike sınıfı ne olursa olsun, tüm iş yerlerinin artık İSG hizmeti almak zorunda olduğunu hatırlatan Tükel, kazaların genellikle basit önlemlerin göz ardı edilmesinden kaynaklandığını ifade ediyor.
Kazaları Önleyecek Temel Adımlar
Emin Tükel, iş kazalarını önlemek için atılması gereken somut adımları sıralıyor:
- Elektrik panolarının düzenli olarak kontrol edilmesi,
- Makine koruyucularının yerinde ve aktif olması,
- Yüksekte çalışma ekipmanlarının standartlara uygun ve işe göre seçilmesi,
- Kimyasal etiketlerinin güncel tutulması,
- Verilecek eğitimlerle çalışanların farkındalığının artırılması,
- Çalışanlara yılda en az bir kez iş sağlığı ve güvenliği eğitimi verilmesi.
Bu temel adımların atılmasıyla birçok ağır yaralanma ve ölüm vakasının önüne geçilebileceğini belirten Tükel, ülkemizdeki en büyük tehlikenin ‘Bana bir şey olmaz’ anlayışı olduğunu söylüyor. Çalışanların alışkanlıklar nedeniyle risk alma eğilimi ve kişisel koruyucu ekipmanları kullanmama gibi davranışların, iş kazası oranlarını yükselten başlıca nedenler arasında yer aldığını ekliyor. Tükel, kişisel koruyucu ekipman takmamanın bir cesaret göstergesi değil, istatistiksel bir kumar olduğunu ve bu kumarın kaybedeninin genellikle çalışanın kendisi olduğunu vurgulayarak sözlerini tamamlıyor.
