E-Ticaretin Gizli Maliyeti: İadeler Üretimden Daha Pahalı Hale Geliyor
Günümüzün dijitalleşen dünyasında, tek bir tıkla alışveriş yapmanın ve beğenilmeyen ürünleri kolayca iade etmenin konforu, pek çoğumuz için sıradanlaştı. Ancak bu görünürdeki basitliğin ardında, hem işletmeler hem de gezegenimiz için giderek büyüyen devasa bir lojistik operasyonu yatıyor. teknopuls.com.tr olarak, hızla yükselişe geçen iade ekonomisinin perde arkasını ve beraberinde getirdiği maliyet ile çevresel yükleri mercek altına aldık.
Yaşar Üniversitesi Lojistik Yönetimi Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Melisa Özbiltekin Pala, e-ticaretin sunduğu iade kolaylığının, işletmeler üzerindeki operasyonel yükünü ve çevresel etkilerini çarpıcı biçimde ortaya koydu. Dr. Pala, “Birçok durumda, bir giysinin iade süreci, o ürünün tek birim üretim maliyetinden daha yüksek bir operasyonel yük oluşturabiliyor. Bu durum, bazı işletmeleri iade edilen ürünleri yeniden satışa sunmak yerine imha etmeye yöneltiyor” şeklinde konuştu. Bu durum, iade ekonomisinin sadece finansal değil, aynı zamanda etik ve çevresel boyutlarını da sorgulatıyor.
Tersine Lojistiğin Zorlu Yolları
Çevrimiçi alışverişin hayatımızın ayrılmaz bir parçası haline gelmesiyle birlikte, tüketiciler için sunulan iade kolaylığı, lojistik sektörü için ciddi bir meydan okumaya dönüştü. Özellikle giyim sektöründe gözlenen yüksek iade oranları, ‘Tersine Lojistik’ olarak adlandırılan karmaşık süreci gündeme getiriyor. Dr. Pala, bu süreçlerin maliyet ve çevresel etkilerine dikkat çekerek, “Masum görünen bir iade işlemi, ürünün ilk üretim maliyetini dahi aşabilen operasyonel bir yüke ve önemli bir karbon ayak izine neden olabiliyor. Bu süreçlerin sürdürülebilir bir şekilde yönetilmesi büyük önem taşıyor” uyarısında bulundu.
Tek Bir İadenin Gölgesindeki Maliyet ve Karbon Yükü
Bir ürünün müşteriden alınıp depoya geri dönmesi, basit bir geri gönderimden çok daha fazlasını ifade ediyor. Dr. Pala’nın vurguladığı gibi, bu süreç toplama, taşıma, titiz bir kalite kontrol, yeniden paketleme ve stoklama gibi çok katmanlı adımları içeriyor. “Örneğin, bir kazağın seri üretim maliyetleri ölçek ekonomisi sayesinde düşükken; iade edilen tek bir ürün için yapılan işlemlerin toplam maliyeti, üretim maliyetini katlayabiliyor” diyen Dr. Pala, bu durumun işletmeleri ürünleri ekonomiye geri kazandırmak yerine imha etme gibi zorlu bir seçeneğe itebildiğini belirtti.
Tüketicilerin en sık karşılaştığı iade nedenlerinden biri olan beden uyuşmazlığı, kontrolsüz bir şekilde yönetildiğinde ciddi çevresel sorunlara yol açabiliyor. Dr. Pala, tüketicinin “uymazsa geri gönderirim” rahatlığının arkasındaki görünmeyen karbon ayak izini şu sözlerle açıkladı: “Bir ürünün kargo ile toplanıp, ayrıştırılıp, kalite kontrolünden geçirilip, yeniden paketlenerek stoklanması ve bir sonraki sevkiyata hazırlanması süreci, önemli ölçüde enerji tüketimine ve karbon salınımına neden oluyor. Özellikle hızlı moda sektöründe, bir ürünün iade sürecindeki karbon emisyonu, ilk gönderimdeki emisyonu aşabilir. Bu da sektörün ekolojik ayak izini artırıyor.” Tüketicinin sıradan bir eylemi olarak gördüğü bu durumun, aslında küresel ölçekte ciddi bir çevresel maliyet yarattığına dikkat çekildi.
Çözüm Sürdürülebilirlik Odaklı Stratejilerde
Dr. Pala, bu zorlukların üstesinden gelmek için stratejik iyileştirmelerin şart olduğunu vurguladı. “Tersine lojistik süreçlerinin dikkatli ve planlı bir şekilde yürütülmesi, taşıma optimizasyonu, enerji verimliliği ve geri dönüşüm altyapısının güçlendirilmesi ile riskler minimize edilebilir. Doğru yönetilen bir tersine lojistik, hem operasyonel verimliliği artırır hem de sürdürülebilirlik hedeflerimizle uyumlu bir tablo çizer” diyerek sözlerini tamamladı. E-ticarette sürdürülebilir bir gelecek için, hem işletmelerin hem de tüketicilerin iade süreçlerine daha bilinçli yaklaşması gerektiği aşikar.
